یکی از ناهنجاری‌های بینی، که می‌تواند عوارضی را دربرداشته باشد؛ سوراخ سپتوم بینی است. سپتوم بینی به تیغه غضروفی بینی گفته میشود، که دو مجرای تنفسی بینی را، از یکدیگر جدا می‌کند. ایجاد حفره سپتوم بینی، به دلایل مختلفی رخ می‌دهد. انجام عمل جراحی بینی، مصرف برخی داروها و اسپری‌ها و تزریق داروهای شیمی درمانی خاص، از جمله علل سوراخ شدن سپتوم هستند. در هر صورت، درمان نکردن مشکل سوراخ تیغه بینی، می‌تواند عوارض و ناراحتی‌هایی را برای فرد در پی داشته باشد.
بهترین روش درمان سوراخ در سپتوم بینی، انجام جراحی سپتوم است. البته جراحی تیغه بینی برای درمان حفره سپتوم، باید توسط یک پزشک متخصص انجام گیرد؛ زیرا پیچیدگی جراحی حفره سپتوم، نسبت به جراحی‌های معمول بیشتر است. حتی گاهی پزشک جراح باید، پیوند غضروف سپتوم انجام دهد. در ادامه این مقاله به جزئیات علل، علائم و روش‌های درمان سوراخ سپتوم بینی می‌پردازیم.
سپتوم بینی چیست؟
سپتوم بینی، تیغه‌ای غضروفی است که دو مجرای تنفسی بینی را، از یکدیگر جدا می‌کند.بسیاری از مشکلات بینی، مانند انحراف و کجی بینی، در اثر آسیب به سپتوم ایجاد می‌شوند. شکستگی استخوان بینی نیز، باعث کج شدن سپتوم می‌گردد. این‌گونه آسیب‌ها در نهایت منجر به مشکلات تنفسی خواهند شد.
انحراف تیغه بینی که به آن سپتوم کج بینی نیز گفته میشود، اختلالی است که در آن تیغه بینی (همان دیواره نازک بین حفره ها)، به یک سمت متمایل میشود. این انحراف ممکن است در اثر جراحت، ضربه به بینی یا حتی در زمان تولد و به صورت مادرزادی، ایجاد شود. انحراف تیغه بینی مانند انحراف بینی که در آن شکل ظاهری بینی تغییر می‌کند، علائم قابل مشاهده‌ای ندارد، اما شایع‌ترین علامت آن احساس گرفتگی بینی، به خصوص در یک طرف است. از علائم دیگر انحراف تیغه بینی میتوان به خونریزی بینی، سینوزیت مکرر، سردرد، خرخر شبانه و خشکی دهان، اشاره کرد.
یکی از مشکلاتی که در ساختار سپتوم بینی ایجاد می‌گردد، سوراخ شدن آن است. سوراخ شدن سپتوم در اثر عوامل متعدد به وجود می‌آید. اندازه سوراخ روی سپتوم، از یک تا 2 سانتی متر متغیر است. البته در موارد نادر ممکن است، اندازه آن به بالاتر از 2 سانتی متر نیز برسد. برای درمان این اختلال معمولا لازم است، افراد جراحی ترمیم سوراخ سپتوم بینی را انجام دهند.
علت ایجاد سوراخ سپتوم بینی
سوراخ سپتوم بینی عارضه‌ای است، که در اثر عوامل محیطی و غیرمحیطی به وجود می‌آید. برخی از علل سوراخ شدن سپتوم بینی عبارتند از:
- وارد شدن ضربه به بینی؛
- شکستگی بینی؛
- انجام جراحی بر روی بینی؛
- مصرف برخی اسپری‌های خاص؛
- مصرف داروهای شیمی درمانی؛
- ابتلا به برخی اختلالات خودایمنی؛
- وجود عفونت‌های خاص؛
- مصرف موادمخدر استنشاقی نظیر کوکائین.
در برخی مشاغل، افراد با مواد شیمیایی خاصی سروکار دارند، که خطر سوراخ شدن تیغه بینی را در پی دارند؛ برای مثال، کار کردن با «سیمان»، «فولمینات جیوه» و «آرسنیک» از جمله این مواد هستند. این مواد عمدتا در آبکاری «کروم» به کار می‌روند. تغییر نوع مواد مصرفی و یا کار کردن در محیط سالمتر، می‌تواند خطر ابتلا به ناهنجاری سوراخ سپتوم بینی را کاهش دهد.
علائم ایجاد سوراخ تیغه بینی کدامند؟
حفره یا سوراخ سپتوم در بینی برخی افراد، بدون هیچ‌گونه نشانه خاصی به وجود می‌آید. به طوری که فرد تا مدت‌ها نمی‌داند، به این عارضه دچار شده است. این در حالی است که برخی دیگر از افراد، نشانه‌های سوراخ شدن سپتوم را، به طور کاملا محسوس مشاهده خواهند کرد. برخی از مهم‌ترین و رایج‌ترین نشانه‌های وجود سوراخ سپتوم بینی عبارتند از:
- خس خس کردن از طریق بینی؛
- ایجاد دلمه در بینی؛
- آبریزش بینی؛
- خونریزی از بینی؛
- احساس درد در بینی؛
- احساس سردرد؛
- بوی بد در بینی.
البته وجود این علائم لزوما به معنای وجود سوراخ سپتوم نیست. در واقع، در صورت تکرار هر یک از این نشانه‌ها، به یک پزشک متخصص مراجعه کنید. بررسی‌های دقیق‌تر می‌تواند مشخص کند، که آیا سپتوم بینی شما سوراخ شده است یا خیر.
تشخیص سوراخ سپتوم بینی چگونه انجام میشود؟
پیش از این اشاره کردیم که سوراخ سپتوم ممکن است، بدون هیچ‌گونه نشانه‌ای ایجاد شود. به طوری که فرد در طول زندگی خود متوجه آن نشود. در صورتی که سوراخ شدن سپتوم بینی، هیچ‌گونه مشکلی برای فرد ایجاد نکند؛ نیازی به درمان نیست؛ اما اگر علائم سوراخ شدن سپتوم را داشته باشید؛ بهتر است به پزشک متخصص مراجعه کنید. برای تشخیص سوراخ سپتوم بینی، پزشک انجام برخی آزمایش‌ها و تصویربرداریها را از فرد، درخواست می‌کند. به طور کلی، برای تشخیص دقیق حفره سپتوم بینی، مراحلی که در ادامه می‌آید؛ باید انجام گیرد.
معاینه فیزیکی بینی
در جلسه مشاوره با پزشک متخصص گوش، حلق و بینی، ابتدا تمامی نواحی خارجی و داخلی بینی (تا حد امکان)، بررسی میشود. اثرات هرگونه آسیب و شکستگی بینی باید بررسی گردد. در این جلسه، پزشک سوالاتی درباره سوابق پزشکی شما می‌پرسد؛ برای مثال، داشتن آگاهی درباره نوع داروهای مصرفی شما و یا داشتن سابقه جراحی بینی، برای تشخیص دقیق علت سوراخ سپتوم بینی، مفید خواهد بود.
عکس‌برداری و آزمایش
پس از معاینات فیزیکی بینی لازم است، پزشک متخصص، تعدادی روش تصویربرداری تشخیصی دقیق درخواست کند. بیمار باید تمامی این آزمایش‌ها و عکس برداری‌ها را، انجام دهد. نتیجه این روش‌های تشخیصی، برای تعیین وضعیت بینی و تنظیم برنامه درمانی، مفید خواهد بود. برخی از مهم‌ترین روش‌های تصویربرداری از بینی عبارتند از:
- رینوسکوپی؛
- آندوسکوپی بینی.
تشخیص حفره سپتوم بینی
در نهایت، پزشک از طریق لمس سپتوم و بررسی نتایج تصویربرداری‌های تشخیصی، وجود یا عدم وجود حفره را تشخیص می‌دهد. در صورتی که مشکلات به وجود آمده، مربوط به سوراخ شدن سپتوم بینی باشد، باید برنامه درمانی برای وی تنظیم گردد.
بیوپسی حفره سپتوم
علاوه بر روش‌های ذکر شده، گاهی لازم است برای تشخیص دقیق علت و نوع سوراخ سپتوم، «بیوپسی» انجام شود. این موضوع به طور خاص، برای موارد مشکوک لازم است، تا بتوان روش درمانی بهتری را انتخاب نمود.
روش های درمان سوراخ تیغه بینی
اولین گام برای تعیین برنامه درمانی سوراخ سپتوم، تشخیص علت بروز این مشکل است. در واقع، ابتدا باید مشخص شود که سوراخ شدن سپتوم بینی، به چه دلیلی اتفاق افتاده است. سپس ضمن رفع علت سوراخ شدن سپتوم، بهترین روش برای درمان این ناهنجاری انتخاب خواهد شد. با این کار، علاوه بر کاهش عوارض ناشی از سوراخ شدن سپتوم بینی، شرایط برای رفع آن نیز فراهم می‌گردد. در ادامه به روش‌های جراحی و غیرجراحی، برای رفع حفره سپتوم بینی اشاره میکنیم.
روش‌های غیرجراحی درمان سوراخ سپتوم
در روش‌های غیرجراحی، تلاش بر این است تا محیط داخلی بینی، تمیز نگه داشته شود؛ برای مثال، اسپری‌های نمکی برای شست‌وشوی داخل بینی، به کار می‌روند. پمادهای آنتی‌بیوتیک نیز، احتمال بروز عفونت را به حداقل می‌رسانند. مرطوب‌کننده‌های مناسب نیز، برای رفع خشکی داخل بینی و بالا بردن احتمال خونریزی، مفید خواهند بود.
استفاده از پروتز مخصوص برای سوراخ سپتوم، روش غیرجراحی دیگری برای درمان آن است. در این روش، یک پروتز دکمه‌مانند، به صورت سفارشی یا با اندازه مشخص به کار می‌رود. این پروتز در داخل حفره سپتوم بینی قرار می‌گیرد. پزشک برای قرار دادن آن در بینی، از بی‌حسی موضعی استفاده می‌کند. نوع پروتز می‌تواند به گونه‌ای باشد، که بتوان آن را خارج کرده و تمیز نمود. در هر حال، قرار دادن پروتزهای دکمه‌ای در داخل حفره سپتوم، به کاهش عوارض ناشی از این ناهنجاری کمک خواهد کرد.
درمان سوراخ سپتوم بینی با جراحی
برای درمان اصولی حفره سپتوم، جراحی بینی بهترین روش خواهد بود. جراحی بینی، برای رفع مشکلات مرتبط با سپتوم را سپتوپلاستی (عمل بینی بدون زیبایی) می‌نامند. جراحی حفره سپتوم، یک جراحی نسبتا پیچیده است که باید با بیهوشی عمومی انجام گیرد. در این روش، پزشک جراح با ایجاد برش‌های ظریف و جابجا کردن بافت‌ها، حفره ایجاد شده را پر می‌کند. از آنجا که عمل سوراخ بینی کمی پیچیده است؛ بنابراین شاید لازم باشد، بیمار برای یک شب در بیمارستان باقی بماند.
در درمان جراحی سوراخ سپتوم بینی، گاهی از روش پیوند غضروف استفاده میشود. در این روش، پزشک جراح از قسمت‌هایی از بدن مانند گوش یا دنده، غضروف کافی برداشت می‌کند. سپس بافت غضروف را در حفره سپتوم جاسازی خواهد کرد، تا آن را درمان کند. ترمیم سوراخ سپتوم بینی با روش پیوند غضروف می‌تواند، قدری طولانی‌تر از جراحی‌های عادی باشد. پیچیدگی جراحی به اندازه حفره ایجاد شده، بر روی سپتوم نیز بستگی دارد.
دوران نقاهت بعد از درمان سوراخ سپتوم
اگر برای درمان سوراخ سپتوم از پروتز استفاده کنید؛ دوران نقاهت کوتاهی خواهید داشت. این در حالی است که در جراحی سپتوم، لازم است مدت زمان طولانی، از بینی خود مراقبت نمایید. معمولا تا زمان درمان کامل حفره سپتوم پس از جراحی، لازم است از آتل بینی استفاده کنید.
تفاوت انحراف سپتوم با ناهنجاری سوراخ سپتوم بینی چیست؟
سوراخ شدن سپتوم، یک ناهنجاری نسبتا پیچیده است که با یک حفره در بینی، همراه خواهد بود؛ در حالی که انحراف سپتوم بینی، به معنای متمایل شدن بیش از حد سپتوم به چپ یا راست است. انحراف شدید سپتوم، باعث گرفتگی بینی و مشکلات تنفسی شدید خواهد شد. برای درمان سوراخ سپتوم، جراحی‌های پیچیده بینی توسط جراحان متخصص انجام می‌گیرد؛ اما کجی یا انحراف تیغه بینی را میتوان، از طریق جراحی ساده‌تری به نام عمل سپتوپلاستی یا همان جراحی انحراف بینی بدون زیبایی برطرف نمود. برخلاف تصور اکثر بیماران و زیباجویان، جراحی سپتوپلاستی بر روی ظاهر بینی تاثیری چندانی ندارد و تنها برای صاف کردن تیغه بینی و بهبود تنفس است؛ این جراحی معمولاً با بی‌حسی موضعی و به صورت سرپایی انجام میشود.
جراحی رینوپلاستی بینی همزمان با جراحی سوراخ سپتوم
شاید این سوال پیش آید، که آیا امکان جراحی رینوپلاستی بینی و حفره سپتوم، به صورت همزمان وجود دارد؟ جراحی سوراخ سپتوم، یک جراحی درمانی و رینوپلاستی، یک عمل زیبایی است. برای جراحی زیبایی بینی، باید تراش‌ها و برش‌هایی در غضروف و استخوان بینی ایجاد شوند؛ بنابراین لازم است پزشک جراح قبل از انجام عمل، امکان انجام همزمان این جراحی‌ها را بررسی نماید. اگر حفره سپتوم خیلی بزرگ باشد، ممکن است عمل بینی کمی دشوارتر گردد.
پزشکانی که تجربه و مهارت بالایی، در زمینه انواع جراحی بینی دارند؛ اطلاعات کافی در این زمینه را به شما ارائه می‌دهند. برای یافتن پاسخ سوالات خود می‌توانید، به قسمت تماس با ما در سایت جراحی بینی تهران مراجعه نمایید.
سوالات متداول درباره سوراخ شدن سپتوم بینی
آیا سوراخ سپتوم بینی قابل درمان است؟
بله، با مراجعه به یک پزشک معتبر می‌توانید، روش‌های درمانی مناسبی را امتحان کرده و درمان شوید.
بهترین روش درمان برای حفره سپتوم بینی چیست؟
جراحی یک روش دائمی، برای رفع سوراخ تیغه بینی است؛ البته جراحی سپتوم باید توسط یک پزشک ماهر انجام گیرد.
آیا بیمه هزینه جراحی سپتوم بینی را پرداخت می‌کند؟
جراحی ناهنجاری سوراخ تیغه بینی، یک فرایند درمانی است. بنابراین، بیمه باید بخشی از هزینه‌ها را پرداخت نماید. با این حال، برای اطمینان بیشتر باید با کارشناسان و بیمه گذار خود مشورت کنید.