بیرون زدگی غضروف بینی، یکی از عوارض نادر اما مهم جراحی رینوپلاستی است؛ که می‌تواند بر نتیجه‌ی زیبایی و عملکرد تنفسی بیمار تأثیر بگذارد! این عارضه معمولاً زمانی رخ می‌دهد که حین جراحی، ساپورت ساختاری بینی به‌درستی حفظ نشده، یا روند ترمیم بافت‌های نرم دچار اختلال شود. بر اساس مطالعات، شیوع بیرون زدگی غضروف بعد از رینوپلاستی، حدود 2% تا 5% گزارش شده است که در بیمارانی که تحت رینوپلاستی ترمیمی قرار گرفته‌اند، این احتمال افزایش می‌یابد. علائم رایج، شامل برجستگی یا نامنظمی در پل یا نوک بینی، احساس تیزی در زیر پوست و گاهی ناراحتی یا درد است.
درمان بیرون زدگی غضروف بینی، بسته به شدت آن متفاوت است؛ در موارد خفیف، ماساژ بینی و تزریق فیلرهای پوستی ممکن است کمک‌کننده باشد، اما در موارد شدیدتر، جراحی ترمیمی با استفاده از پیوندهای غضروفی (cartilage grafts) یا بافت‌های نرم ضروری است. برخی افراد با وجود داشتن بینی‌های گوشتی و بزرگ، به دنبال مدل فانتزی یا عروسکی هستند! انجام این جراحی برای این دسته از افراد به دلیل غضروفهای ریز و ضعیفی که دارند با چالش‌های بیشتری همراه است. اگر پزشک مهارت کافی را نداشته باشد، احتمال بیرون زدگی غضروف بینی افزایش پیدا خواهد کرد؛ البته عامل مهم دیگری که در ایجاد این عارضه تاثیرگذار است، عدم رعایت مراقبت‌های اصولی بعد از انجام عمل رینوپلاستی است.
غضروف بینی کجاست؟
قبل از اینکه در مورد جابجایی غضروف بینی صحبت کنیم، بهتر است در مورد غضروف بینی بیشتر بدانید؛ بینی از غضروفهای متعددی تشکیل شده است این غضروف‌ها پشتیبانی لازم را از بینی فراهم می‌کنند و عمدتاً از نوع غضروف هیالین می‌باشند. غضروف هیالین یا غضروف مفصلی در انتهای استخوانها قرار گرفته و حالت لغزنده و صاف دارد. این یک غضروف انعطاف پذیر است که کمک می‌کند، مفاصل به راحتی در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
بینی از غضروفهای بزرگ و کوچک یالین تشکیل شده است. قسمت تحتانی بینی از غضروفهای هیالین تشکیل شده است. آلار جانبی، آلار بزرگ، آلار کوچک و سپتوم غضروفی مهمترین غضروفهای بینی هستند. غضروفهای جانبی و آلار بزرگ، غضروف‌هایی هستند که بیشترین نقش را در شکل دهی بینی دارند. غضروفهای بزرگ بخشی از ساختار سوراخ بینی را تشکیل می‌دهند.The Nasal Skeleton – Bones – Cartilage – Fractures – TeachMeAnatomy
غضروف های کوچک آلار از نظر تعداد متفاوت هستند، معمولاً 3 یا 4 در هر طرف وجود دارد و به استخوان فک بالایی متصل می‌باشند. غضروفهای جانبی بینی غضروفهای کوچکی هستند که غضروفهای بزرگ تشکیل دهنده سوراخ بینی را به یکدیگر متصل می‌کنند. غضروفهای جانبی ساختاری مثلثی شکل دارند و در زیر استخوان بینی قرار گرفته‌اند. غضروف سپتوم ساختاری چهار وجهی دارد به همین دلیل به غضروف چهارگوش نیز معروف است. این غضروف سوراخ‌های بینی را از هم جدا می‌کند.
آیا غضروف بینی قابل تغییر است؟
جراحی زیبایی بینی با هدف تغییر ظاهر بینی و بهبود تنفس یا هر دو این موارد انجام میشود؛ قسمت فوقانی بینی ساختار استخوانی دارد و قسمت تحتانی آن غضروفی میباشد! با ایجاد تغییرات در استخوان، غضروف، پوست یا هر سه این موارد تغییرات عمده‌ای را در شکل بینی ایجاد کند. در این بین غضروف بینی بیشترین نقش را در ایجاد تغییرات فرم و شکل بینی دارد؛ بر اساس فرم و مدلی که زیباجو یا بیمار درخواست می‌کند میتوان غضروف‌ها را با عمل غضروف بینی جابجا کرد.
در برخی موارد نیاز است که غضروفهای ضعیف برداشته شوند و پیوند غضروفی انجام شود. در کل جابجایی غضروف بینی با هدف حذف یا پیوند غضروف‌ها انجام میشود. به عنوان مثال افرادی که بینی گوشتی دارند و می‌خواهند بینی خود را کوچک کرده و نوک آن را به صورت طبیعی یا فانتزی تغییر دهند باید پیوند غضروف نوک بینی انجام دهند تا بتوان غضروفهای این ناحیه را بعد از برش و شکل دهی در جای خود به خوبی مستحکم نمود.Cartilage Graft Nose Job | Centre for Surgery
عکس بیرون زدگی غضروف بینی
برای اینکه مطمئن شوید، آیا شما هم دچار جابجایی غضروف بینی بعد از عمل شده اید یا خیر؟ بهتر است عکس بیرون زدگی غضروف بینی را در پایین مشاهده نمایید:
زمان جوش خوردن غضروف بینی
بعد از انجام عمل جراحی بینی، زمان جوش خوردن غضروف بینی چیزی بین 6 هفته تا 12 هفته طول خواهد کشید! البته که این زمان بسته به عوامل مختلف مثل نوع روش جراحی بینی، اسکلت بینی شما، رژیم غذایی و میزان تعهدات شما به مراقبت های بعد از عمل بینی، متواند کمتر یا بیشتر بشود. آمار و تحقیقات نشان داده‌اند که حدود 60% از بیماران بعد از ۶ هفته بهبودی قابل توجهی را تجربه می‌کنند؛ و 85% از بیماران تا پایان ۱۲ هفته به نتیجه نهایی و ثبات غضروف دست می‌یابند.
برای تسریع در فرآیند بهبود و کوتاه تر شدن زمان جوش خوردن غضروف بینی، به این نکات توجه بکنید:
- پرهیز از فشار و آسیب
- استفاده از اسپلینت
- انجام درست مراقبت‌های بعد از عمل
- رژیم غذایی مناسب شامل ویتامین C و پروتئین
مدت زمان جوش خوردن استخوان بینی بعد از عمل
در طی جراحی زیبایی بینی، ممکن است استخوانهای بینی شکسته می‌شوند تا تراز کردن پشتی بینی و همچنین برداشتن قوز بینی بهتر انجام شود؛ هنگامی که استخوانهای بینی برای جابجایی و تغییر شکل بینی شکسته می شوند برای جوش خوردن استخوان بینی بعد از عمل باید حداقل به مدت یک ماه صبر کرد تا اطمینان حاصل شود که تراز دقیق استخوان ها و غضروف‌ها در طول جراحی انجام شده است. در پایان عمل از اسپلینت خارجی بینی برای تثبیت استخوانهای بینی در موقعیت جدید استفاده می شود.
ممکن است تعجب کنید که چرا استخوانها با امنیت بیشتری ثابت نمی شوند؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که استخوانهای بینی قطر حدود ۱ تا ۲ میلی‌متر دارند و بسیار نازک هستند به همین دلیل از طریق پیچ و صفحه نمی‌توان آنها را در جای خود محکم نمود به همین دلیل از یک آتل خارجی برای نگه داشتن و تثبیت استخوانها تا بهبودی کامل استفاده میشود. ادغام استخوانهای بینی در ۴ تا ۶ هفته ابتدایی بعد از جراحی اتفاق می‌افتد. اما بسته به گستردگی جراحی ممکن است زمان بیشتری برای جوش خوردن استخوانها نیاز باشد.
اگر در طی این مدت فشار یا نیرویی روی استخوانهای بینی وارد شود، ممکن است استخوانها جابجا شده یا منحرف شوند. کج شدن بینی بعد رینوپلاستی عارضه ای نادر است که علت بد فرم شدن بینی بعد از عمل میباشد. این مشکل زمانی رخ می‌دهد که استخوانهای بینی در مرحله بهبودی به یک طرف کشیده یا فشرده شوند. در نتیجه، اگر استخوانهای بینی قبل از جوش خوردن در موقعیت جدید تحت فشار قرار بگیرند، ممکن است کج شدن یا بیرون زدن استخوان بینی بعد از عمل به شکلی ناهنجار مشهود شود. احساس تکان خوردن بینی بعد از عمل نیز به همین دلیل است.
علت بد فرم شدن بینی بعد از عمل
بدفرم شدن بینی بعد از جراحی رینوپلاستی، می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله تکنیک نامناسب جراحی، ضعف ساپورت اسکلتی بینی یا روند غیرطبیعی ترمیم بافت‌ها رخ دهد؛ اگر هنگام جراحی، ساختارهای کلیدی مانند غضروفهای آلار (alar cartilages) و سپتوم بینی به درستی تقویت نشوند، ممکن است بینی دچار عدم تقارن، فرورفتگی یا بیرون‌زدگی غیرطبیعی شود.
همچنین، عواملی مانند تشکیل بافت اسکار (فیبروزیز)، جذب بیش از حد غضروفهای پیوندی، و فشار ناشی از پوست ضخیم یا نازک میتوانند باعث تغییرات نامطلوب در فرم بینی شوند. در برخی موارد، فرایند جمع شدن یا انقباض بافت نرم پس از جراحی منجر به ناهنجاری‌هایی مانند دفورمیتی زینی شکل (saddle nose deformity) یا چرخش بیش از حد نوک بینی میشود.
علت بیرون زدگی غضروف بینی چیست؟
دلایل مختلفی برای جابجایی غضروف بینی بعد از عمل وجود دارد که در زیر به مهمترین آنها می‌پردازیم:
عدم مهارت پزشک
شاید بتوان یکی از دلایل اصلی حرکت غضروف بینی بعد از عمل را اشتباه یا قصور پزشکی دانست؛ عدم آگاهی پزشک از آناتومی دقیق بینی بیمار و اجرای تکنیک‌های پزشکی بدون توجه به ساختار استخوانی و غضروفی بینی می‌تواند عوارضی از جمله جابجایی غضروف سپتوم بینی به همراه داشته باشد. گاهی پزشک بدون توجه به وضعیت غضروف و اسکلتی، بینی را تنها بر اساس خواست و سلیقه زیباجو تغییر می‌دهد. چنین اقدامات غیر تکنیکی میتوانند عوارضی همچون بیرون زدگی غضروف بینی و همراه داشته باشند.
با مراجعه به کلینیک جراحی زیبایی بینی تهران شما می‌توانید در کنار بهترین پزشکان زیبایی و بینی، جراحی بدون عوارض جانبی را تجربه نمایید. برای اطمینان از صحت این ادعا می‌توانید نمونه کار پزشکانی چون دکتر حسین دکتر یزدانی را در این وب سایت مشاهده نمایید.
فشار و ماساژ غیر اصولی بینی
یکی از عوارض جانبی رینوپلاستی ورم بعد از انجام عمل است. برای کمک به بهبود چنین شرایطی ممکن است ماساژ درمانی به بیمار توصیه شود. انجام ماساژ زود هنگام غیر اصولی می‌تواند عوارضی مانند تکان خوردن بینی بعد از عمل به همراه داشته باشد.
زمان ماساژ بینی بعد از عمل با توجه به روند بهبودی بیمار متفاوت است؛ به طور معمول تا زمانی که استخوانها و غضروف‌ها در جای خود محکم نشده‌اند بیمار نباید هیچ گونه ماساژ یا فشاری را روی بافت‌های جراحی شده ایجاد نماید. دو ماه بعد از رینوپلاستی انجام ماساژ زیر نظر پزشک متخصص مانعی ندارد، به شرط آنکه هیچگونه فشار اضافی به بینی وارد نشود.
عدم رعایت مراقبت‌های اصولی بعد جراحی
یکی از مهمترین دلایلی که می‌تواند باعث ضربه به غضروف بینی بعد از عمل شود، عدم رعایت مراقبت‌های توصیه شده پزشک پس از جراحی است. قرار گرفتن در محیط‌های آسیب‌زا و پر استرس، استفاده از عینک، سقوط و هرگونه صدمه یا آسیبی به بینی می‌تواند باعث جابجایی غضروف بینی شود. بنابراین باید تا ماه‌ها پس از جراحی بسیار مراقب باشید و نکات احتیاطی مانند بالا نگه داشتن سر، خمیازه یا سرفه با دهان باز و… را به خوبی و با دقت رعایت نمایید.
نکته مهم: گاهی ورم غضروفی با جابجایی غضروف بینی اشتباه گرفته میشود. همانطور که گفته شد یکی از عوارض جانبی بعد از عمل، ورم بینی است. تورم در ساختار غضروفی و استخوانی بینی رخ می‌دهد و ممکن است فرد احساس کند که جوش خوردن غضروف بینی به درستی انجام نشده یا غضروف از جای خود تکان خورده است. پس اگر هیچگونه علائم یا دردی ندارید بهتر است کمی صبر کنید تا ورم از بین برود در صورت احساس درد یا صدای تق تق در بینی بعد از عمل بهتر است به پزشک مراجعه نمایید تا علت عارض به درستی مشخص شود.
علائم جابجایی غضروف بینی بعد از عمل
بسته به گستردگی، نوع جراحی و تکنیکی که پزشک برای رینوپلاستی اجرا می‌کند ممکن است ۳ تا ۶ ماه زمان نیاز باشد تا کل بافت بینی در جای خود نسبتاً پایدار و مستحکم شود. با این وجود ممکن است بنا به دلایل گفته شده غضروف و بافت حرکت داده یا تغییر شکل پیدا کنند. برخی از تغییرات مربوط به غضروف ممکن است پس از گذشت یک سال یا بیشتر خود را نشان دهند. اگر به هر دلیلی غضروف بینی بعد از عمل از جای خود تکان خورده یا جابجا شده باشد با علائم زیر همراه خواهد بود:
- فرو رفتگی یا ناهمواری تیغه بینی بعد از عمل
- تغییر در شکل و فرم بینی
- خونریزی‌های متعدد
- کاهش حس بویایی
- صدا دادن غضروف بینی بعد از عمل
- ایجاد مشکل تنفسی بعد از عمل بینی
- تورم زیاد در بخشی از بینی
- ایجاد کبودی و سیاهی در اطراف بینی و چشم‌ها
- درد استخوان بینی بعد از عمل
- از بین رفتن غضروف بینی
- افزایش مخاط بینی به خصوص هنگامی که قرار گرفتن در معرض محرک‌های آلرژی زا
یکی از عوارض نادر اما جدی جابجایی غضروف بینی، سردرد بعد از عمل بینی است! با جابجایی غضروف فشار زیادی به اعصاب و سینوس‌های اطراف بینی وارد میشود و این فشار می‌تواند منجر به سردردهای شدید و مداوم شود؛ علاوه بر این، التهاب ناشی از جابجایی غضروف و بروز اختلال در عملکرد طبیعی بینی نیز یکی دیگر دلایل داشتن سردردهای مداوم بعد از جراحی بینی است.
برای پیشگیری از بروز چنین علائمی باید مراقبت‌های قبل و بعد از عمل بینی به دقت مورد توجه قرار گیرند. اگر هر کدام از علائم فوق بر کیفیت زندگی شما تاثیر داشته باید بلافاصله برای درمان آن به پزشک مراجعه نمایید. پزشک پس از معاینه و انجام آزمایشات تصویربرداری، علت دقیق تکان خوردن بینی بعد از عمل را تشخیص داده و اقدامات درمانی آغاز خواهد شد گاهی ممکن است نیاز به جراحی مجدد باشد.
علت درد غضروف بینی بعد عمل
ممکن است بلافاصله پس از انجام رینوپلاستی، و با از بین رفتن اثر داروی بیهوشی فرد احساس درد غضروف بینی بعد عمل داشته باشد؛ این درد به شکل خفیف تا متوسط بوده و اغلب با مسکن‌های بدون نسخه یا داروهای تجویزی قابل کنترل است. اگر تغییر در ساختار بینی به گونه‌ای باشد که باعث جابجایی غضروف بینی به شکل غیر اصولی شود، این ممکن است با درد و ورم غضروف بینی بعد از عمل همراه باشد. این نکته را در نظر داشته باشید که، درد ناشی از جابجایی غضروف با درد به دلیل عفونت بعد از عمل بینی، متفاوت است!
معمولا درصورت عفونت کردن بینی بعد از جراحی، علائم دیگری همچون تب، لرز، قرمزی، تورم، گرمی و ترشحات چرکی از بینی را نیز تجربه خواهید کرد؛ این درد معمولاً شدیدتر و مداوم تر از درد جابجایی غضروف بوده و به مسکن های قوی تری برای رفع آن نیاز دارید. از طرفی انجام جراحی ممکن است باعث انسداد راه‌های هوایی شده و این با احتقان، فشار سینوسی و در نتیجه درد همراه است.
درمان درد غضروف بینی
اگر غضروف بینی شما هم دچار درد شده است، 10 روش متداول برای بهبود درد آن شامل:
- استفاده از کمپرس سرد برای کاهش التهاب
- مصرف مسکن‌های تجویز شده مانند ایبوپروفن یا استامینوفن
- پرهیز از فشار یا لمس بینی
- رعایت مراقبت‌های پس از جراحی طبق توصیه پزشک
- استفاده از چسب بینی برای کاهش تورم (در صورت توصیه پزشک)
- ماساژ ملایم بینی (در موارد خاص و تحت نظر پزشک)
- تزریق کورتیکواستروئید در صورت وجود التهاب شدید
- استراحت کافی و پرهیز از فعالیت‌های سنگین
- مصرف غذاهای ضدالتهابی و نوشیدن آب کافی
- در موارد شدید، مشاوره با جراح برای بررسی نیاز به اقدامات ترمیمی
علت ایجاد غضروف اضافه بعد از عمل بینی
ایجاد غضروف اضافه بعد از عمل بینی، معمولاً به دلیل رشد غیرطبیعی بافت‌های ترمیمی، واکنش بدن به جراحی یا تکنیک نامناسب در برداشتن یا پیوند غضروف رخ می‌دهد؛ در برخی موارد، بدن برای جبران ضعف ساختاری بینی، شروع به تولید فیبروز یا بازسازی بیش از حد غضروفهای بینی می‌کند که منجر به برجستگی‌های ناخواسته میشود. همچنین، اگر در حین رینوپلاستی، غضروف‌ها به‌درستی تراش داده نشوند یا پیوندهای غضروفی به شکل نامناسبی قرار گیرند، احتمال ایجاد برآمدگی‌های اضافی افزایش می‌یابد؛ این عارضه معمولاً با تزریق کورتیکواستروئید، ماساژ بینی یا در موارد شدیدتر، جراحی ترمیمی قابل اصلاح است.
جذب شدن غضروف بینی
جذب شدن غضروف بینی، یکی از عوارض احتمالی رینوپلاستی است که معمولاً به دلیل عدم تطابق پیوند غضروفی با بافت‌های بینی، فشار بیش از حد روی پیوند یا اختلال در خون‌رسانی رخ می‌دهد. این مشکل بیشتر در مواردی دیده میشود که از غضروف دنده یا گوش برای تقویت ساختار بینی استفاده شده است، اما به درستی تثبیت نشده یا بدن آن را به عنوان یک بافت خارجی شناسایی کرده و به تدریج تجزیه می‌کند. جذب غضروف می‌تواند منجر به فرورفتگی، تغییر فرم بینی و حتی مشکلات تنفسی شود.